Historia dzisiejszych Łobaczewa Dużego i Łobaczewa Małego przez większość minionych stuleci była jedną wspólną historią Łobaczewa. Podział na dwie miejscowości jest stosunkowo późny i nie nastąpił jednorazowo. Był rezultatem zmian własnościowych, uwłaszczenia chłopów, regulacji gruntów w XIX wieku, budowy kolei i Twierdzy Brzeskiej, a ostatecznie parcelacji dawnego majątku po odzyskaniu przez Polskę niepodległości.

Dlatego opisując najstarsze dzieje Łobaczewa, nie należy odnosić ich wyłącznie do dzisiejszego Łobaczewa Dużego. Do początku XX wieku mówimy w istocie o jednym obszarze łobaczewskim, z którego stopniowo wykształciły się obecne miejscowości.

Najstarsze ślady osadnictwa

Teren nad Bugiem był zasiedlany na długo przed powstaniem miejscowości noszącej nazwę Łobaczew. Badania archeologiczne przeprowadzone w 2008 roku na obszarze związanym przede wszystkim z dzisiejszym Łobaczewem Małym wykazały 12 stanowisk archeologicznych. Odnaleziono na nich zabytki krzemienne i fragmenty ceramiki świadczące o obecności człowieka w bliżej nieokreślonych okresach pradziejowych, a także pozostałości osadnictwa z wczesnego średniowiecza, od X do XII wieku, oraz z czasów nowożytnych. Nie oznacza to jeszcze istnienia wówczas wsi Łobaczew, ale potwierdza, że teren współczesnych Łobaczewów był użytkowany przez człowieka na długo przed pierwszymi źródłowymi wzmiankami o miejscowości.

W średniowieczu obszary pomiędzy Bugiem a Krzną znajdowały się na pograniczu wpływów polskich, ruskich i litewskich. Ostatecznie znalazły się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. Początkowo teren należał do powiatu brzeskiego województwa podlaskiego, a po reformie administracyjnej w 1566 roku został włączony do nowo utworzonego województwa brzeskolitewskiego.

Pierwsze wzmianki o Łobaczewie

W kwestii pierwszej wzmianki o Łobaczewie występuje istotna różnica pomiędzy starszą monografią miejscowości a najnowszymi ustaleniami badaczy.

W wydanej w 2019 roku „Monografii wsi Łobaczew Duży i Mały” Stanisław Jadczak przyjął, że Łobaczew pojawił się w źródłach po raz pierwszy w 1609 roku, kiedy Krzysztof Dorohostajski przekazał królowi Zygmuntowi III Wazie dobra błotkowskie wraz z „siołem Łobaczowo”. Autor monografii wskazywał również, że w inwentarzu dóbr błotkowskich z 1591 roku Łobaczew nie został wymieniony.

Nowsze badania Centrum Badań nad Historią Regionalną i Lokalną UMCS przesuwają jednak początki źródłowo poświadczonego Łobaczewa znacznie wcześniej. Według tych ustaleń już w 1566 roku występuje nazwa „Łobaczowo”, a w 1591 roku „Łobaczewo”. Badacze wskazują przy tym, że miejscowość mogła istnieć jeszcze przed 1566 rokiem. Nazwa prawdopodobnie wywodzi się od dawnej nazwy osobowej Łobacz.

W świetle obecnego stanu wiedzy za najstarszą znaną wzmiankę o Łobaczewie należy więc przyjmować 1566 rok, natomiast rok 1609 pozostaje jedną z najważniejszych dat w historii miejscowości.

Łobaczew w dobrach królewskich

W 1609 roku Krzysztof Monwid Dorohostajski przekazał królowi Zygmuntowi III Wazie swoje dobra błotkowskie. W skład majątku wchodziły między innymi Błotków, Łobaczew oraz Kalhy, czyli późniejsze Lechuty. Od tego momentu Łobaczew znalazł się bezpośrednio w kręgu dóbr królewskich.

Zygmunt III Waza szczególnie upodobał sobie położony naprzeciwko Brześcia Błotków. Wybudował tam reprezentacyjną rezydencję z ogrodem. Bezpośrednie sąsiedztwo pałacu nie było jednak odpowiednim miejscem dla folwarku, zabudowań gospodarczych, zwierząt i pracującej służby. Król zdecydował więc o przeniesieniu gospodarczego zaplecza dóbr z Błotkowa do Łobaczewa.

Decyzja ta miała ogromne znaczenie dla dalszego rozwoju miejscowości. Łobaczew stał się gospodarczym centrum królewskich dóbr położonych na zachodnim brzegu Bugu.

Wraz z folwarkiem rozwijał się również ośrodek religijny. Dla miejscowej ludności powstała cerkiew greckokatolicka, czyli unicka. Wiadomo, że cerkiew łobaczewska istniała już przed 1621 rokiem, natomiast pierwsza zachowana wizytacja świątyni pochodzi z 1648 roku. Do parafii należeli mieszkańcy Łobaczewa, Błotkowa i Lechut.

Wojny XVII wieku

Położenie w sąsiedztwie Brześcia, jednego z ważniejszych miast Wielkiego Księstwa Litewskiego, dawało Łobaczewowi korzyści gospodarcze, ale podczas kolejnych wojen stawało się również źródłem zagrożenia.

W 1656 roku dobra królewskie w Błotkowie zostały spustoszone przez wojska kozackie i rosyjskie. Pałac królewski został ograbiony i spalony, a zniszczeń dopełniły później wojska szwedzkie i siedmiogrodzkie. Wojny połowy XVII wieku spustoszyły znaczną część ziem uprawnych całego regionu. Łobaczew, będący częścią tych samych dóbr, również odczuł skutki działań wojennych.

Po śmierci Zygmunta III dobra przechodziły pomiędzy członkami dynastii Wazów. Były związane między innymi z Janem Kazimierzem oraz jego bratem Karolem Ferdynandem Wazą. W drugiej połowie XVII wieku zakończył się jednak królewski okres w historii Łobaczewa.

Od Brzostowskich do Czartoryskich

W 1668 roku Jan Kazimierz sprzedał dobra błotkowskie wraz z Łobaczewem Cyprianowi Pawłowi Brzostowskiemu. Następnie majątek znalazł się w rękach Józefa Bogusława Słuszki i Teresy z Gosiewskich.

Okres Słuszków był ważny również z powodu rozwoju sąsiedniego Terespola. W końcu XVII wieku Józef Bogusław Słuszka uzyskał prawa miejskie dla istniejącej wcześniej Woli i nadał nowemu miastu nazwę Terespol, pochodzącą od imienia jego żony Teresy. Od tego czasu historia Łobaczewa była coraz silniej związana nie tylko z Brześciem, ale również z rozwijającym się Terespolem.

W 1711 roku dobra terespolskie wraz z Łobaczewem, Błotkowem, Lechutami i Ogrodnikami kupił Ludwik Konstanty Pociej. Po nim właścicielem został Antoni Pociej.

W połowie XVIII wieku dobra przeszły w ręce Jana Jerzego Flemminga. Po jego śmierci w 1771 roku odziedziczyła je córka Izabella, żona księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego. W ten sposób Łobaczew znalazł się w dobrach jednego z najpotężniejszych rodów Rzeczypospolitej.

Łobaczew po rozbiorach

Po III rozbiorze Rzeczypospolitej w 1795 roku Łobaczew znalazł się w granicach monarchii austriackiej, w tzw. Galicji Zachodniej.

Po wojnie polsko-austriackiej w 1809 roku ziemie te weszły w skład Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku znajdowały się w Królestwie Polskim pozostającym pod zwierzchnictwem rosyjskim.

W 1801 roku przeprowadzono dokładny pomiar folwarku Łobaczew. Od wschodu jego naturalną granicę stanowił Bug, od południa znajdowały się grunty Błotkowa i Polatycz, od zachodu Błotkowa, Ogrodnik i Lechut, a od północy właściwej wsi Łobaczew.

Na początku XIX wieku Łobaczew był już stosunkowo wyraźnie ukształtowaną wsią. Zabudowa skupiała się przede wszystkim wzdłuż dawnego szlaku prowadzącego z okolic Brześcia i Terespola w kierunku Janowa, Łosic i Drohiczyna. Współczesnym śladem tego historycznego traktu jest przede wszystkim ulica Janowska w Łobaczewie Dużym. Wieś miała charakter typowej ulicówki, z domami i gospodarstwami usytuowanymi po obu stronach drogi.

Łobaczew siedzibą gminy

Ciekawym, dziś niemal zapomnianym rozdziałem historii jest funkcjonowanie gminy dominialnej Łobaczew.

W pierwszej połowie XIX wieku Łobaczew był siedzibą własnej gminy. Gminy dominialne opierały się na majątkach ziemskich, a funkcję wójta pełnił właściciel dóbr lub wyznaczona przez niego osoba. Wśród wójtów gminy Łobaczew wymieniani są Michał Dzikowski i Aleksander Korzybski. Dopiero w ramach późniejszych reform samorządowych wieś została w 1865 roku włączona do gminy Kobylany Nadbużne.

Według spisu z 1827 roku Łobaczew liczył 37 domów i 278 mieszkańców.

Gospodarka miejscowości opierała się przede wszystkim na rolnictwie. Mieszkańcy użytkowali gospodarstwa włościańskie, ale pozostawali poddanymi właścicieli dóbr i byli zobowiązani do świadczeń na rzecz folwarku.

Pańszczyzna i życie mieszkańców

Na początku XIX wieku w Łobaczewie funkcjonowało około 35 gospodarstw włościańskich. Chłopi byli zobowiązani między innymi do pracy na folwarku, wykonywania dodatkowych robót podczas żniw, oddawania danin w naturze oraz świadczeń pieniężnych. Z czasem część powinności zaczęto zastępować czynszem.

W zachowanych dokumentach pojawiają się nazwiska rodzin od dawna związanych z Łobaczewem i jego okolicami, między innymi Aleksandruk, Oleszczuk, Dragun, Gawryluk, Semczuk, Zaremba, Kowalczuk, Daniluk, Trochimiuk, Panasiuk, Dejneka i Żuk.

Dokumenty te stanowią szczególnie cenne świadectwo ciągłości osadniczej i rodzinnej miejscowości.

Bug – żywiciel i zagrożenie

Ogromny wpływ na życie Łobaczewa miał Bug. Rzeka zapewniała żyzne łąki i pastwiska, ale jednocześnie regularnie występowała z brzegów.

W pierwszej połowie XIX wieku wiosenne powodzie wielokrotnie niszczyły pola, łąki, pastwiska i zabudowania. Bug potrafił również zmieniać swoje koryto. W 1828 roku zmiana nurtu spowodowała, że jedna z łobaczewskich łąk znalazła się po wschodniej stronie rzeki.

Mieszkańcy własnymi siłami usypali około 1600-metrowy wał przeciwpowodziowy, jednak kolejne wezbrania go zniszczyły.

Szczególnie tragiczny był rok 1845, kiedy woda utrzymywała się na zalanych terenach przez około sześć tygodni. Powódź doprowadziła część gospodarstw do ruiny, a późniejsza susza dodatkowo pogorszyła sytuację. Kolejne poważne powodzie przyszły w następnych latach.

Związek z Bugiem przez stulecia był więc jednym z podstawowych elementów życia mieszkańców dawnego Łobaczewa.

Przejęcie dóbr przez państwo i budowa Twierdzy Brzeskiej

Na przełomie lat 1830–1832 rozpoczął się kolejny niezwykle istotny etap.

Rosja przygotowywała budowę wielkiej Twierdzy Brzeskiej. W związku z potrzebami militarnymi państwo przejęło od księcia Konstantego Czartoryskiego dobra terespolskie wraz z Łobaczewem. Źródła różnie datują zakończenie tego procesu, wskazując lata 1830–1832. Od tego czasu folwark Łobaczew przestał być prywatną własnością Czartoryskich i był zarządzany przez państwo oraz kolejnych dzierżawców.

Już w 1831 roku przez teren folwarku przechodziły wojska rosyjskie kierowane przeciwko uczestnikom Powstania Listopadowego. Według monografii Rosjanie spalili wówczas łobaczewską karczmę oraz część zabudowań gospodarczych w okolicznych wsiach.

Budowa i późniejsza rozbudowa Twierdzy Brzeskiej przez następne dziesięciolecia wywierały ogromny wpływ na całą okolicę.

Przeniesienie Terespola i przebudowa obszaru Łobaczewa

Jedną z konsekwencji budowy twierdzy było przeniesienie starego Terespola dalej na zachód.

W połowie XIX wieku nowe miasto zostało częściowo ulokowane na terenach związanych z folwarkiem Łobaczew. Z łobaczewskich gruntów wydzielano tereny pod nowe funkcje miejskie i publiczne, między innymi Osadę Pocztową, osadę szkolną oraz austerię, czyli zajazd.

Był to początek wielkiej przebudowy przestrzennej całego Łobaczewa.

Do połowy XIX wieku istniała bowiem zasadniczo jedna wieś Łobaczew. Dopiero regulacja stosunków gruntowych zapoczątkowała proces, którego rezultatem będzie ponad pół wieku później powstanie Łobaczewa Dużego i Łobaczewa Małego.

Uwłaszczenie chłopów w 1864 roku

Prawdziwym przełomem był 1864 rok.

Na mocy ukazu cara Aleksandra II chłopi zostali uwłaszczeni. Otrzymali na własność ziemię, którą dotychczas użytkowali.

Według najnowszego opracowania w Łobaczewie na podstawie reformy z 1864 roku uwłaszczono 40 gospodarstw o powierzchni około 16–21 mórg, będących w posiadaniu 64 właścicieli. Na podstawie dodatkowych przepisów z 1865 roku uwłaszczono jeszcze 16 mniejszych osad. Łącznie włościanie mieli otrzymać około 1078 mórg ziemi.

Uwłaszczenie oznaczało nie tylko zmianę społeczną i ekonomiczną. Pociągnęło za sobą całkowitą reorganizację przestrzeni Łobaczewa.

Dwie Kolonie Łobaczew – początek przyszłego podziału

Podczas regulacji gruntów powstały dwie Kolonie Łobaczew.

W pierwszej, położonej wzdłuż drogi prowadzącej z Terespola na północ w kierunku Lechut, wytyczono regularnie 23 osady włościańskie. Zabudowę rozmieszczono „pod linijkę”. To właśnie z tego obszaru wykształciła się później zasadnicza część Łobaczewa Dużego.

W drugiej Kolonii Łobaczew wytyczono 17 osad włościańskich. Rozciągała się ona pomiędzy Samowiczami, folwarkiem Łobaczew i nadbużańskimi łąkami. W kierunku Terespola wydzielono jeszcze 19 osad przeznaczonych dla ludności małorolnej. Autor monografii wprost określa tę część jako późniejszy Łobaczew Mały.

Właśnie tutaj należy szukać pierwszego rzeczywistego podziału przestrzennego dawnego Łobaczewa.

Nie istniały jeszcze jednak dwie dzisiejsze wsie w obecnym znaczeniu. Nadal funkcjonował jeden większy obszar łobaczewski, obejmujący wieś, kolonie, folwark i kolejne osady.

Kolej zmienia Łobaczew

Kolejnym wydarzeniem, które gruntownie przeobraziło miejscowość, była budowa Kolei Warszawsko-Terespolskiej.

Na gruntach folwarku Łobaczew wydzielono teren pod linię kolejową oraz dworzec. Budowa prowadzona w latach 1866–1867 była wielkim przedsięwzięciem technicznym. Przy pracach zatrudnienie znajdowali mieszkańcy Łobaczewa. Zarabiali również na wynajmowaniu kwater i wyżywieniu robotników przybyłych z innych miejscowości.

W 1871 roku kolej została przedłużona przez Bug do Brześcia.

Wokół dworca Terespol oraz drogi w kierunku Małaszewicz zaczęli z czasem osiedlać się kolejarze. Powstała Kolonia Kolejowa, która w okresie międzywojennym otrzymała nazwę Kolonia Łobaczew Duży.

W ten sposób na dawnych gruntach łobaczewskich powstał kolejny odrębny organizm osadniczy.

Majorat generała Baranowa

Po uwłaszczeniu część dawnego majątku państwowego nie została rozdzielona między chłopów.

W 1868 roku majątki Łobaczew i Dobryń przyznano rosyjskiemu generałowi Nikołajowi Baranowowi jako majorat, czyli specjalne nadanie ziemskie związane z jego służbą dla imperium. Faktycznie wszedł on w posiadanie dóbr w 1872 roku. W 1903 roku majorat przejął jego syn Aleksandr Baranow.

Właśnie grunty tego majoratu odegrają później kluczową rolę w powstaniu Łobaczewa Małego.

Fort VII Twierdzy Brzeskiej

Rozwój rosyjskich fortyfikacji ponownie wpłynął na teren Łobaczewa.

W 1879 roku rozpoczęto budowę Fortu VII, będącego jednym z elementów zewnętrznego pierścienia Twierdzy Brzeskiej. Początkowo był to fort ziemno-ceglany otoczony fosą. W latach 1883–1886 został rozbudowany, a od 1911 roku poddawano go kolejnej modernizacji z wykorzystaniem betonu.

Fort powstał na obszarze, który później znalazł się w granicach Łobaczewa Małego.

Budowa kolei, fortu, dróg i infrastruktury wojskowej sprawiła, że w drugiej połowie XIX wieku Łobaczew znajdował się w centrum ogromnych inwestycji rosyjskiego imperium.

Łobaczew u schyłku XIX wieku

W końcu XIX wieku dawna wieś była już znacznie większa niż na początku stulecia. Monografia podaje, że w Łobaczewie znajdowało się wówczas 85 domów i mieszkało 583 mieszkańców. Inne dane statystyczne przywoływane przez badaczy UMCS wskazują dla 1887 roku nawet 723 mieszkańców. Różnica wynika prawdopodobnie z różnego sposobu określania badanego obszaru i jednostek osadniczych, dlatego dane te należy traktować ostrożnie.

Już pod koniec XIX wieku zaczęły funkcjonować różne nazwy odnoszące się do poszczególnych części łobaczewskiego obszaru. W dokumentach pojawiał się między innymi Łobaczew Pocztowy, a także nazwa Łobaczew Duży.

Oznacza to, że określenie „Duży” zaczęło być stosowane jeszcze przed formalnym utworzeniem Łobaczewa Małego.

Unici i opór przeciw rusyfikacji

Przez znaczną część historii mieszkańcy Łobaczewa należeli do Kościoła greckokatolickiego.

Władze rosyjskie w 1875 roku zlikwidowały Kościół unicki na terenie Królestwa Polskiego, formalnie włączając jego wiernych do Cerkwi prawosławnej. W Łobaczewie napotkało to bardzo silny opór.

Monografia podaje, że około 90% mieszkańców Łobaczewa zaliczano do tzw. opornych unitów, czyli ludzi, którzy mimo formalnego wpisania do prawosławia pozostawali przywiązani do katolicyzmu i tradycji unickiej.

Po wydaniu przez cara Mikołaja II ukazu tolerancyjnego w 1905 roku wielu mieszkańców oficjalnie przeszło do Kościoła rzymskokatolickiego. Źródła opisują mieszkańców Łobaczewa idących z chorągwiami i śpiewem do kościoła w Terespolu.

Było to jedno z najważniejszych wydarzeń społecznych i religijnych w historii dawnego Łobaczewa.

„Wokzał Łobaczow”

Znaczenie miejscowości w rosyjskim systemie komunikacyjnym potwierdza wydarzenie z 1909 roku, kiedy stacji kolejowej Terespol nadano nazwę „Wokzał Łobaczow”, czyli Dworzec Łobaczew.

Był to symboliczny moment pokazujący, że nazwa Łobaczew była wówczas dobrze utrwalona i odnosiła się do ważnego obszaru położonego bezpośrednio na zachód od Brześcia.

I wojna światowa i zagłada starego Łobaczewa

Jednym z najbardziej dramatycznych momentów w całej historii miejscowości był 1915 rok.

W pierwszym roku I wojny światowej Łobaczew liczył 78 dymów. Wobec zbliżających się wojsk niemieckich i austro-węgierskich dowództwo Twierdzy Brzeskiej zarządziło przymusową ewakuację ludności.

Rozpoczęło się tzw. bieżeństwo.

Mieszkańcy byli zmuszani do opuszczania gospodarstw. Wycofujące się oddziały rosyjskie stosowały taktykę spalonej ziemi, niszcząc budynki, zbiory, zapasy i gospodarstwa, aby nie mogły zostać wykorzystane przez przeciwnika.

Łobaczew został w znacznym stopniu spalony.

Część mieszkańców zdołała stosunkowo szybko powrócić, ponieważ nacierające wojska niemieckie zatrzymały część bieżeńców na zachodnich terenach Imperium Rosyjskiego i nakazały im wracać do domów. Inni zostali wywiezieni daleko w głąb Rosji i powracali dopiero po rewolucji lub zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej.

Powracający mieszkańcy musieli w wielu przypadkach budować swoje gospodarstwa niemal od początku.

Łobaczew wraz z Terespolem i najbliższymi miejscowościami znalazł się ponownie pod polską administracją dopiero 9 lutego 1919 roku.

Odzyskanie niepodległości i koniec majoratu

Po odrodzeniu państwa polskiego nastąpiła zasadnicza zmiana własnościowa.

W 1919 roku Skarb Państwa Polskiego przejął majorat Aleksandra Baranowa, obejmujący około 813 ha dawnych gruntów majątku Łobaczew. Państwo rozpoczęło przygotowania do parcelacji ziemi.

To właśnie ten proces bezpośrednio doprowadził do ostatecznego ukształtowania się dwóch dzisiejszych Łobaczewów.

Jak powstały Łobaczew Duży i Łobaczew Mały?

Nie można wskazać jednej konkretnej daty, w której „podzielono Łobaczew na Duży i Mały”. Był to proces trwający od połowy XIX wieku do początku lat trzydziestych XX wieku.

Pierwszy etap rozpoczął się po uwłaszczeniu w 1864 roku, kiedy z dawnego zwartego układu wyodrębniono dwie Kolonie Łobaczew. Jedna z nich rozwijała się w kierunku dzisiejszego Łobaczewa Dużego, druga w kierunku późniejszego Łobaczewa Małego.

Drugi etap przyniosła budowa kolei. Przy dworcu rozwinęła się Kolonia Kolejowa, później nazwana Kolonią Łobaczew Duży.

Decydujący był jednak trzeci etap.

W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości państwo rozpoczęło parcelację dawnego majoratu Baranowa. Monografia wskazuje w tym kontekście zarówno rok 1920, jak i 1922, dlatego najbezpieczniej mówić o parcelacji prowadzonej na początku lat dwudziestych.

Na ziemiach dawnego majoratu powstała nowa wieś nazwana: Łobaczew Nowy.

To właśnie ona została później przemianowana na: Łobaczew Mały.

Monografia podaje, że Łobaczew Nowy miał powierzchnię około 383 ha, natomiast utworzona obok Kolonia Łobaczew Nowy około 186 ha. Wieś rozwijała się przede wszystkim wzdłuż obecnej ul. Pięknej.

Dotychczasowa starsza część Łobaczewa, związana przede wszystkim z historyczną wsią przy trakcie janowskim, zaczęła natomiast jednoznacznie funkcjonować jako: Łobaczew Duży.

Nazwa „Duży” podkreślała jego starszeństwo i odróżniała go od nowej miejscowości powstającej na rozparcelowanych gruntach dawnego majątku. Nowsze opracowanie językoznawcze również wskazuje, że drugi człon nazwy „Mały” potwierdza późniejsze powstanie tej osady względem Łobaczewa Dużego.

Ostateczne ukształtowanie dwóch Łobaczewów

Na początku lat trzydziestych podział był już trwałym elementem lokalnego układu osadniczego. Mapa Taktyczna Polski z 1931 roku przedstawia już odrębne Łobaczew Duży i Łobaczew Mały.

Natomiast w 1933 roku podział uzyskał wyraźny wymiar administracyjny. Utworzono wówczas w gminie Kobylany odrębne gromady:

Łobaczew Duży wieś,

Łobaczew Duży kolonia,

Łobaczew Mały wieś,

Łobaczew Mały kolonia.

I właśnie ten moment można traktować jako administracyjne zakończenie wielowiekowej historii jednego Łobaczewa i początek odrębnych dziejów Łobaczewa Dużego oraz Łobaczewa Małego.

Od jednego Łobaczewa do dwóch miejscowości

Historia podziału jest więc znacznie bardziej złożona niż proste stwierdzenie, że Łobaczew został któregoś dnia podzielony na dwie wsie.

Pierwotnie istniał jeden Łobaczew, położony przy dawnym trakcie prowadzącym z Brześcia w kierunku Janowa. W jego otoczeniu funkcjonował rozległy folwark.

W połowie XIX wieku uwłaszczenie oraz regulacja gruntów doprowadziły do wytyczenia dwóch Kolonii Łobaczew.

Budowa kolei stworzyła kolejne skupisko ludności – Kolonię Kolejową.

Pozostałość dawnego folwarku została przekształcona w rosyjski majorat generała Baranowa.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości majorat przejęło państwo.

Parcelacja jego ziem doprowadziła do powstania Łobaczewa Nowego, który następnie otrzymał nazwę Łobaczew Mały.

Historyczna, starsza część miejscowości utrwaliła natomiast nazwę Łobaczew Duży.

Dlatego dzisiejsze Łobaczew Duży i Łobaczew Mały należy traktować jako dwie gałęzie jednej historii. Łączy je wspólna przeszłość dawnego Łobaczewa, tych samych dóbr ziemskich, folwarku, wspólnej historii religijnej, powodzi, wojen, uwłaszczenia, budowy kolei, Twierdzy Brzeskiej i dramatycznego bieżeństwa 1915 roku.

Dopiero przemiany XIX i początku XX wieku rozdzieliły ten historycznie wspólny obszar na miejscowości, które znamy obecnie jako Łobaczew Duży i Łobaczew Mały.